© N.V. Vlaamse Uitgeversmaatschappij (VUM)

De VPRO-Debuutprijs 2008 gaat naar de Gentse striptekenaar en illustrator Randall Casaer. Casaer debuteerde begin dit jaar met het door critici enthousiast ontvangen 'Slaapkoppen', verschenen bij de Leuvense uitgeverij Oogachtend. Casaer, die publiceert als Randall.C, is naast stripmaker ook een denktank voor Wim Helsen.
De VPRO-Debuutprijs gaat naar de beste debuterende Nederlandstalige stripmaker van de afgelopen twee jaar. Aan de prijs is een bedrag van 750 euro verbonden.

© 2008 Concentra Media n.v.

De veiling van de Suske en Wiske-collectie in het Antwerpse veilinghuis Bernaerts heeft donderdagavond 62.000 euro opgebracht. Die opbrengst gaat integraal naar de familie van de eigenaar van de collectie, de Nederlander Nico de Wit, die in augustus 2007 onverwacht overleed.
Bij Bernaerts spreken ze over een "zeer goede veiling". Het was dan ook al ruim 10 jaar geleden dat er nog eens een grote collectie Suske en Wiske onder de hamer ging.
Hét topstuk van de collectie, de allereerste druk uit 1947 van het eerste album van Suske en Wiske, 'Op het eiland Amoras', verwisselde voor 1.550 euro van eigenaar. Ook voor het exemplaar 'De raap van Rubens' ging een liefhebber diep in zijn portefeuille en telde 850 euro neer. 'De raap van Rubens' is een zeer speciale editie die Vandersteen heeft opgemaakt ter gelegenheid van zijn huwelijk op 25 juni 1977. De 300 exemplaren van 'De raap' werden 's avonds uitgedeeld aan de genodigden op het avondfeest.
Daarnaast haalden ook de eerste drukken van albums als 'De schat van Beersel' (850 euro), 'De koning drinkt' (400 euro), 'De vliegende aap' (520 euro), 'De Tuf Tuf club' (460 euro) en 'De Sprietatoom' (600 euro) mooie prijzen.

© 2008 Concentra Media n.v.

Het is dit jaar vijfentwintig jaar geleden dat de eerste Urbanusstrip verscheen. Dat zal een argeloze bezoeker van het Wijnegemse Shopping Center niet ontgaan. Tot 10 mei staat er in de centrale koepel een grote 3D-Urbanus als blikvanger.

Ook leuk: wie de Urbanus in zichzelf naar boven wil halen, kan de bekende te grote rode broek, het bijpassende truitje en betrellen aantrekken en zich professioneel laten fotograferen in de Clock Court. Verder zal in zes winkeletalages een Urbanus te zien zijn met een strip in zijn handen. Wie de zes winkels én de titels van de strips kan opsommen, maakt kans op de complete Urbanus-stripreeks. Dat zijn, sinds 'Het fritkotmysterie' in 1983, intussen 128 titels. Voor de kleintjes is er een Urbanus-kleurhoek (Balloon Court) en aan de Fnac kunnen gamers het Urbanus-computerspel De toetsenkiller uitproberen. Via de site www.urbanus.be zijn er daarenboven 25 laptops in aparte Urbanuslook te winnen.

Uiteraard zijn er, onder de centrale koepel, signeersessies met Urbanustekenaar Willy Linthout en Urbanus zelf: op 19 april, op 30 april, telkens van 14 tot 16 uur, en nog een laatste keer op 10 mei van 14 tot 15 uur.

Door Jan Bex
© 2008 Concentra Media n.v.

Veilinghuis Bernaerts hamerde donderdagavond de eerste druk van Op het eiland Amoras van Suske en Wiske af op 1.550 euro, te vermeerderen met 400 euro veilingkosten. Daarmee was het stripalbum van Willy Vandersteen uit 1947 duurder dan het manuscript Zonder vorm van succes van Hugo Claus. Het handschrift van de betreurde schrijver haalde in de ochtendsessie van de boekveiling van Bernaerts 'slechts' 1.400 euro.
De strips deden het over het algemeen uitstekend, met gemiddelde prijzen van 300 euro voor eerste drukken van Suske en Wiske uit de jaren vijftig. Het Kuifje-album Het geheim van de eenhoorn uit 1946 piekte met 1.000 euro en het Alex-album De zwarte klauw uit 1959 haalde een verrassende 720 euro. Een album Robbedoes uit 1944-45 was 400 euro waard.

© 2008 Concentra Media n.v.

Ollie Johnston is overleden. De laatste nog levende tekenaar van tekenfilms als Pinokkio, Peter Pan en Bambi is 95 geworden.

Johnston werkte vanaf 1935 voor Walt Disney en stond met acht anderen aan de wieg van beroemde tekenfilms als Sneeuwwitje en de 7 dwergen, Fantasia, Assepoester, Alice in Wonderland, Jungleboek. Hij werkte ook mee aan de combinatiefilm Mary Poppins.
Vooral trots was hij op zijn werk voor Bambi. Johnston tekende de beroemde scène waarin Bambi's moeder door een jager gedood wordt. "Die scène toont hoe overtuigend we sterke emoties konden overbrengen", zei hij daarover in 1999.
"Mensen kenden zijn werk, zijn personages. Ze hebben hem zien acteren zonder dat ze het zelf beseften", zegt filmhistoricus Leonard Maltin. "Hij was een van de sleutelfiguren van het gouden tijdperk van Disney."
Johnston ging in 1978 met pensioen. Nadien gaf hij lezingen en schreef hij boeken over zijn vak. In 2005 ontving hij van president George W. Bush de National Medal of Arts, de hoogste artistieke onderscheiding in de VS.
Johnston overleed in een rusthuis in Sequim in de staat Washington. Hij was de laatste van de 'nine old men', de negen tekenaars die samen met Walt Disney zelf zijn beroemdste films maakten.

Door red
© 2008 Uitgeverij De Morgen n.v.

De Texasrakkers, een film in 3D naar het gelijknamige verhaal van Suske en Wiske, wordt met Kerstmis 2009 in de zalen verwacht. De film zal 70 minuten duren en 8,3 miljoen euro kosten. "De studio's Vandersteen hebben alle rechten afgestaan. Wij hebben dus toegang tot alle 280 albums", zegt producent Ives Swennen. "Na deze eerste uitdaging zal nog een tweede volgen. Uiteindelijk is ons doel om een tv-serie te realiseren. In afwachting daarvan stellen wij een Frans-en een Nederlandstalige versie voor".

© 2008 Concentra Media n.v.

Verwante links:
> Striphelden Suske en Wiske gaan 3D, artikel op de site Sentimento.nl van 28 september 2007.
> Suske en Wiske in 3D: De Texasrakkers, artikel op de site Animatie.blog.nl van 14 september 2007.
> 3D-animatiefilm De Texasrakkers krijgt 237.500 euro steun van VAF, uit Het Nieuwsblad van 12 september 2007.
> Nieuwe "Suske en Wiske"-film in aantocht, artikel op de site Striptekenaar van 8 februari 2007.
 

Bij het Veilinghuis Bernaerts in Antwerpen worden morgen een paar honderd Suske en Wiskeverzamelaars verwacht. Behalve een originele tekening van Vandersteen gaat er onder meer een eerste druk van het klassiek geworden album Op het eiland Amoras onder de hamer.

Expert, verzamelaar en Vandersteenbiograaf Peter Van Hooydonck schat dat het lichtjes beschadigde album voor circa 1.000 euro van eigenaar zal verwisselen. 'Maar in perfecte staat zou zo'n eerste druk minstens het tienvoudige waard zijn.'

Op het eiland Amoras, het eerste album van Suske en Wiske, verscheen in 1947, op een niet onaanzienlijke oplage van 7.000 exemplaren. Buitengewoon zeldzaam is zo'n eerste druk dus niet, tenzij u een exemplaar hebt dat nog in perfecte staat verkeert.
"Een eerste druk in perfecte staat is de heilige graal voor de Suske en Wiskeverzamelaar", aldus Van Hooydonck. De expert betwijfelt evenwel of dit door verzamelaars zo felbegeerde object nog bestaat. "Ik heb nog nooit zo'n album gezien. Als het bestaat, zou het betekenen dat iemand het destijds gekocht heeft om het onmiddellijk, ongelezen, in de kast te stoppen. De kans dat iemand dat ooit gedaan heeft, lijkt mij heel erg klein. Strips werden zeker toen uitsluitend gekocht om te lezen. Niemand die er toen aan dacht dat ze ooit gegeerd zouden worden door verzamelaars."
Zeldzame strips en stripitems worden nog altijd duurder met de dag en zijn volgens Van Hooydonck misschien wel meer dan ooit een goeie belegging. "Wie er nu in investeert, zal gelijk krijgen van de geschiedenis. De prijs voor verzamelitems vertoont nog altijd een stijgende lijn. Soms wordt wel eens gezegd dat de top bereikt is, maar in de praktijk valt daar nog niet veel van te merken."
Ten bewijze van die aanhoudende hausse noemt Van Hooydonck het voorbeeld van de originele tekening van Hergé die onlangs in Parijs voor een recordbedrag van 764.200 euro werd geveild. Zulke bedragen zullen er morgenavond in Antwerpen zelfs bij benadering niet worden gehaald. De enige originele tekening van Vandersteen die op de veiling wordt aangeboden is de cover van een Jubileumboek 25 jaar Suske en Wiske, uit 1973. Van Hooydonck schat dat de tekening 5.000 tot 5.500 euro zal halen. "Een pak minder dan je voor een gelijkaardig item van Hergé zou betalen," vertelt hij. "De markt voor Hergé-items is dan ook veel internationaler dan die voor Vandersteen. Suske en Wiskeverzamelaars vind je alleen in Vlaanderen en Nederland."
De collectie die morgen bij Bernaerts wordt geveild was eigendom van een Nederlander. Verzamelaar Nico de Wit, die in augustus 2007 onverwacht overleed, bracht een collectie bij elkaar die volgens Van Hooydonck uitblinkt in de breedte. "Het is niet de ultieme Vandersteencollectie, maar ze is wel bijzonder breed."
Van Hooydonck, auteur van de Vandersteenbiografie De Bruegel van het Beeldverhaal, is zelf een verzamelaar. Zo is hij de trotse bezitter van een relatief ongeschonden eerste druk van Rikki en Wiske in Chocowakije, de beroemde voorloper van de latere Suske en Wiskereeks. Hoewel de verzamelaar door veilingmeester Mon Bernaerts is ingehuurd als expert, sluit hij niet uit dat hij morgen zelf een bod doet. "Maar u begrijpt dat ik op deze plek niet in mijn kaarten zal laten kijken."

Door Jeroen de Preter
© 2008 Uitgeverij De Morgen n.v.

Van 19 april tot 10 mei staat Wijnegem Shopping Center helemaal in het teken van de stripfiguur Urbanus. Die bestaat 25 jaar en dat wordt gevierd met een reuzegroot feest. Zo zal er in de centrale koepel een grote 3D-Urbanus staan. Er loopt in zes winkeletalages een wedstrijd en wat zou een Urbanus-evenenement zijn zonder tekenaar Willy Linthout en Urbanus zelf? Zo zijn er signeersessies op openingsdag 19 april en op 30 april - telkens van 14u tot 16u - en nog een keer op de slotdag 10 mei, van 14u tot 15u. en wie in het Shopping Center onze krant koopt op 23,26 of 30 april of 3,7 of 10 mei krijgt er gratis een Urbanus-strip en een Urbanus -muismat bij.

> www.wijnegemshoppingcenter.be

© 2008 Concentra Media n.v.

De strips van Bob Mau, die 32 jaar lang dagelijks de avonturen van Kari Lente tekende voor Gazet van Antwerpen, zijn aan een revival bezig. Drie uitgeverijen brengen de strips van Kari Lente en van Pits en Kaliber, Mau's twee bekendste reeksen, opnieuw op de markt.

Tekenaar Bob Mau overleed in 2006. Nog tot en met 13 april loopt er in Antverpia in Brasschaat, de woonplaats van Mau, een retrospectieve over zijn leven en werk.
Uitgeverij Bonte uit Brugge stortte zich op de Pits en Kaliber-verhalen. "Ik breng de elf verhalen die Mau vanaf 1959 tekende opnieuw uit in zwart-wit en op een oplage van maximum 400 exemplaren. De komende maanden volgen nog zes verhalen in kleur op een oplage van telkens 700 stuks. De creaties van Bob Mau zijn altijd populair en hebben de tand des tijd goed doorstaan", zegt uitgever Peter Bonte.
Ook stripwinkel Adhemar uit Gent springt op de Bob Mau-kar. "Bedoeling is om zeker alle strips van Kari Lente uit te geven die nog niet in album zijn verschenen. Momenteel zijn er twaalf albums beschikbaar en ik wil er jaarlijks zestien uitbrengen. Ik ben dus nog wel even zoet. Stiekem droom ik ervan om alle 145 Kari Lente-verhalen op deze manier uit te brengen", vertelt Peter Janda van Adhemar.
Ook stripliefhebbersvereniging Brabant Strip brengt nu en dan een onuitgegeven verhaal van Kari Lente in de collectie Fenix.

Verwante links:
> www.bonte.be
> www.brabantstrip.be
> www.stripspeciaalzaak.be

Door LVdB
© 2008 Concentra Media n.v.

HUMO, het Belgisch onafhankelijk weekblad voor Radio en TV pakt vanaf 22 april en dit 3 weken lang uit met een erg leuke strip-aktie. Het blad wordt 3 weken lang vergezeld van een stripalbum én een DVD met hierop de 'Lustige Lezers'-adaptatie uit 'Man bijt hond'.

Suske en Wiske bijten op 22 april de spits af met 'De charmante koffiepot', gevolgd door De Rode Ridder (29 april; 'De blauwe heks') en Kiekeboe (6 mei; 'In vuur en vlam').

De Lustige Lezers is een onderdeel van het programma Man bijt hond dat op Vlaamse televisiezender één wordt uitgezonden. Elke dag worden door 2 Vlaamse cabaretiers 2 bladzijden van een strip voorgelezen. De Charmante koffiepot werd voorgelezen van 3 december 2007 tot 9 januari 2008, door Adriaan van Den Hoof en Wim Helsen.

Deze strips werden speciaal voor HUMO opnieuw uitgegeven met een fraaie harde cover en op een uniek formaat van 23cm hoog en 17 cm breed. Je krijgt dus waar voor je geld. Het weekblad, het stripalbum en de DVD zullen samen 9,10 euro kosten.

www.klankentapper.com

De vzw Zinloos geweld komt naar aanleiding van de tweede verjaardag van de moord op Joe Van Holsbeeck met een cartoonbundel op de markt. In Zinloos geweld, teken(ingen) des tijds staat werk van veertig cartoonisten.

Met het boek wil de vzw voorkomen dat de stijgende problematiek rond zinloos geweld in onze maatschappij over het hoofd wordt gezien en dat de mensen erover blijven praten. Ook de cover van het boek heeft een achterliggende boodschap. De cover werd doormidden gescheurd, waardoor het boek zelf 'een slachtoffer' is van zinloos geweld. Voor de samenstelling van de cartoonbundel werd beroep gedaan op veertig cartoonisten uit België en Nederland waaronder onder huiscartoonisten Canary Pete en Lectrr, Jeroom, Marc De Bel en Marec. Wie het boek wil, moet wel snel zijn. Er zijn slechts 1.000 exemplaren gepland.

Door KrSc
© 2008 Concentra Media n.v.

In het Brusselse Stripmuseum loopt vanaf vandaag een grote expositie rond zeventig jaar Robbedoes/Spirou. De nadruk ligt er op de sfeer op de redactie. De Morgen ging aankloppen bij twee ex-hoofdredacteurs voor de leukste anekdotes.

Het was een sleutelmoment in de ontwikkeling van de Europese strip, maar geen hond die het vermoedde toen het eerste exemplaar van Spirou op 21 april 1938 in Marcinelle van de drukpersen rolde en juichend werd onthaald door een zootje ongeregeld. Talentvolle auteurs en redacteurs, daar niet van, maar zonder meer een zootje ongeregeld in de beste betekenis van het woord. Althans, dat wil de overlevering. Volgens het Brusselse Stripmuseum ligt de nadruk van de expo op de uitzinnige sfeer binnen de Spirou-redactie, met naast meer dan honderd covers en enkele unieke documenten vooral veel platen rond Arme Lampil, die eigenlijk de lotgevallen van Lambil en Cauvin beschreef, De Boss (die eigenlijk ex-hoofdredacteur Thierry Tinlot was) en natuurlijk Guust Flater, de loopjongen van de redactie waarin zo nu en dan ook echte tekenaars hun opwachting maakten.

De realiteit was nooit ver zoek in Guust Flater, zoals het leeuwenjong dat plots in de strip verscheen. "Echt gebeurd", zegt Erwin Cavens (ex-Robbedoes-hoofdredacteur). Op een dag kreeg uitgever Charles Dupuis een leeuwtje cadeau van ontdekkingsreiziger en tekenaar De la Fuente. Hoofdredacteur Yvan Delporte (tussen 1955 en 1968, GDW), zowat 's werelds grootste dierenvriend, heeft het beest uiteindelijk mee naar zijn appartement genomen. Tot het te agressief werd en hij het aan een rondreizend circus heeft geschonken. En het binnen de twee weken van verdriet stierf." "Nee, het is aan een Franse dierentuin geschonken en stierf binnen de twee weken omdat het vol wormen zat", weet Thierry Martens, hoofdredacteur tussen 1969 en 1978. "Delporte had het te veel americain gegeven of zo." Hij herinnert zich ook hoe er bijna een koe rondliep op de redactie. "Het was de hoofdprijs in een melkwedstrijd. Totdat het dier werd weggeschonken aan de winnaar - een boer, gelukkig - heeft Dupuis het na veel vijven en zessen in zijn domein te grazen gezet. Dat was Spirou vroeger: eerst doen, dan denken."

Verwonderd hebben hoofdredacteurs zich in al die jaren over de censuur. Martens herinnert zich twee voorvallen. "In 1977 werd het achtste Sammy-album, 'Lijfwachten en koning Dollar', van Cauvin en Berck in Frankrijk verboden omdat de Amerikaanse politie erin corruptie wordt verweten en net op dat ogenblik de stad Lyon in een corruptieschandaal betrokken is.
"Een ander voorval had te maken met het eerste album van Archie Cash van Malik. Het eerste album ontsnapte vreemd genoeg aan de censuur. Bij het tweede hadden we het zitten. Er was toen in Haïti een soort bloedschandaal gebeurd en Frankrijk moest bemiddelen. Uit angst om op zere tenen te trappen werd het album tien tot vijftien jaar verboden.

"Ik herinner me ook hoe Robbedoes/Spirou een half jaar lang niet in Spanje mocht verschijnen. In 'Simon de danser' van Sirius, een verhaal dat speelt ten tijde van de Spaanse Armada, had scenarist Daniël Janssens een inleiding geschreven waarin Spanje herinnerd werd aan het uitroeien van hele bevolkingsgroepen in Zuid-Amerika. (Harde lach). De Spaanse censuur heeft het zes maanden lang verboden."

Hij grijnst als hij terugdenkt aan Yvan Delporte, de meest legendarische Spirou-hoofdredacteur ooit. "In 1966 kreeg hij het zwaar te verduren toen het Belgische leger wekelijks twee advertentiepagina's kocht in de stripweekbladen. In pure Rambostijl, met twaalf avontuurlijke foto's en daaronder info over de land-, zee- of luchtmacht." Delporte kneep wekenlang zijn ogen dicht, tot hij met zijn redactiesecretaris besloot actie te ondernemen. "Hij heeft dan maar een antipublicitaire advertentie gemaakt waarin hij die twaalf foto's verving door gravures à la Jules Verne en onderaan mensen aanspoorde om in een onderzeeër te leven, want dát was pas echt avontuurlijk (lacht). Het Belgische leger was woest. De telefoon stond roodgloeiend bij Charles Dupuis. De legerleiding heeft Dupuis onder druk gezet en een zestien pagina's tellend publicitair dossier over het leger in Spirou geëist én gekregen. Delporte wist niet waar hij het had. Hij heeft dat samen met zijn redactiesecretaris in elkaar moeten flansen. Nu, Dupuis hoopte dat het leger nadien weer advertenties zou kopen, maar dat gebeurde niet. (Grijnst) Ze hadden genoeg van dat antimilitaristisch blad. Dupuis zag honderdduizenden franken aan zijn neus voorbij gaan. Grappig, maar het heeft Delporte uiteindelijk wel zijn kop gekost."

De expo loopt tot 8 juni.
Alle dagen open (behalve maandag) van 10 tot 18 uur.
Zandstraat 20, Brussel (15 min. wandelafstand van Centraal Station).
Tel. 02/219/19/80
http://www.stripmuseum.be/

Door Geert De Weyer
© 2008 Uitgeverij De Morgen n.v.

Vijftig jaar geleden, op een blauwe maandag...
De smurfen zijn een halve eeuw oud en dat zullen we geweten hebben. Gisteren werden de plannen voor Peyo's blauwe wezentjes uit de doeken gedaan. Er komt een 3D-bioscoopfilm, in een komend album zal een heel leger nieuwe smurfinnen aantreden en Unicef plant een grootse actie in twintig hoofdsteden. En dat is nog maar de top van de blauwe ijsberg. De Morgen sprak met Thierry Culliford, zoon van Peyo.


Gekrijs, wegvluchtende kinderen, traantjes die over rode wangetjes biggelden. Even was er paniek op de persconferentie gisteren in Bozar, toen Gargamel in een aftands kostuum en met een gigantisch plastic hoofd het podium bestormde en de tientallen vier- tot vijfjarigen de daver op het lijf joeg. De aartsvijand van de blauwe wezentjes kaapte meteen de envelop weg die Peyo's dochter, Véronique Culliford, net wilde openen. Daarin zouden de twintig Europese steden staan waar vanaf dit jaar, op donkere nachten, honderden ongekleurde smurfen van zo'n drie appels hoog worden geplaatst. "Wie ze 's morgens vindt, kleurt ze in, maakt er een foto van en stuurt ze via internet naar ons. De origineelste smurfen worden beloond met een smurfige prijs." Zo vertelde gisteren Hendrik Coysman van IMPS, dat de wereldwijde rechten op de smurfen beheert en instaat voor de komende 3D-smurfenfilm.

Over dat laatste werd uitermate geheimzinnig gesproken. De voltallige pers kreeg een 20 seconden tellend fragment te zien, maar werd op het hart gedrukt niets op band op te nemen. Ook Thierry Culliford (52), Peyo's zoon en grote baas van de huidige Studio Peyo, werd opgedragen te zwijgen. In de late jaren zeventig verruilde hij zijn studie architectuur voor een job bij zijn vader, in de Peyostudio die nog bij zijn ouderlijke huis werd opgebouwd. Hij zou er, samen met zijn vader, instaan voor de albumverhalen, waarvan gisteren het 27ste verscheen. Later trok hij naar Los Angeles om de productie van speelgoed en de Hanna-Barbera-animatiereeks te superviseren, of op zijn minst te controleren.

De smurfen gaan steevast door als kinderstrip, maar toch... Was het toevallig dat uw vader in de jaren vijftig refereerde aan de taalstrijd tussen Vlaanderen en Wallonië in Smurfe koppen en koppige smurfen of het begrip dictatuur in De smurfhürer?
Thierry Culliford: "In eerste instantie was hij enkel geneigd een dwergenstadje te creëren met paddenstoelen als huizen. Tot hij zich plots realiseerde dat die blauwe wezentjes onze menselijke eigenschappen vertegenwoordigen. In Smurfe koppen en koppige smurfen heeft hij in de jaren zestig inderdaad de taalperikelen aangebracht, want er was toen al hommeles tussen Wallonië en Vlaanderen. In dat album liet hij de noordelijke smurfen tegen de zuidelijke smurfen vechten omdat een van beide het 'Smurfs' op een andere manier sprak. Nu, enkel dat gegeven inspireerde mijn vader, aan een boodschap of moraal waagde hij zich niet. Dat doen we nog altijd niet. Elk nieuw verhaal is wel gebaseerd op de dingen rondom ons, maar we blijven ver van politiek, religie of ideologie. Elk album is niet meer dan een knipoog. Maar soms, als een kind snel leert en zijn ouders vraagt naar de mogelijk onderliggende boodschappen, dan stoort ons dat absoluut niet. De ouders interpreteren het hoe zij willen, wij hebben niet het recht om te zeggen wat goed of slecht is."

Het eerste album was De zwarte smurfen. Is dat ook...
"(onderbreekt) Moment, ik wil meteen stellen dat die zwarte smurfen in geen geval refereerden aan de Noord-Afrikanen. Mijn vader was toen enkel op zoek naar een manier om goed en slecht aan te geven. Zwart is geen vrolijke kleur, dus hij opteerde voor zwarte smurfen. Dat is hier in Europa nooit een probleem geweest, maar twintig jaar later vormde het wel een groot dilemma in de VS. 'U begrijpt, meneer Peyo, dat het onmogelijk is om bij ons zwarte smurfen op te voeren', klonk het bij de animatiestudio van Hanna-Barbera. 'We willen de zwarte gemeenschap niet viseren.' We hebben er paarse smurfen van moeten maken.
"Het grappige is dat ook de latex beeldjes van de zwarte smurf, die hier wel te koop waren, in de VS niet verkocht konden worden. Amerikaanse verzamelaars die Europa bezochten en zo'n uniek exemplaar in de etalage zagen, kochten hele ladingen op."

Op de persconferentie liet men uitschijnen dat in het volgende album tientallen smurfinnen hun opwachting maken. Duiken die slechts eenmaal op of zijn ze er voor altijd?
"Wie weet? Er zijn nu twee smurfinnen en dat zorgt al voor vreselijk veel problemen in het dorp. Het kan een interessant gegeven zijn, niet?"

U vertelde ook dat uw vader de Amerikaanse beslissingen niet altijd prettig vond. Maar u gaf geen voorbeelden.
"Kijk, de VS ontdekten de smurfen eind jaren zeventig. Niet door de strips, maar door de figuurtjes die er toen te koop waren. Twee jaar nadat de grote baas van NBC die beeldjes voor zijn kleindochter kocht en besliste dat als zij het leuk vond ook andere kinderen het leuk zouden vinden, verscheen de animatieserie. Maar de Amerikanen waren niet opgegroeid met de mentaliteit en het karakter van die smurfen. Ze kenden ze simpelweg niet, dus ze wilden er 'hun' product van maken. Burger King, kauwgom... je kent dat wel. Mijn vader heeft toen aan de alarmbel getrokken. 'Ze leven in de middeleeuwen', herhaalde hij telkenmale. Knutselsmurf kreeg bijvoorbeeld een boormachine in zijn hand. Dat hadden ze natuurlijk niet in de middeleeuwen. De oplossing: laat zien hoe bijen in zo'n boormachine worden gestopt en je hebt meteen duidelijk gemaakt waar het ronkende geluid vandaan komt. Het heeft geduld en energie gekost om onze visie te blijven verdedigen, wees gerust."

Jef Nys zegt dat zijn Jommeke, hoe eenvoudig het er ook uitziet, erg moeilijk te tekenen is. Hoe zit dat met de smurfen?
"Ik ken Jommeke goed, dus ik begrijp wat hij bedoelt. Hetzelfde geldt voor de smurfen, hoor. Die muts! Daar knappen de meesten op af. Het is een worstje, hé. Hoe simpeler ze eruitzien, hoe moeilijker het vaak is om ze te tekenen. Zelfs Franquin opperde ooit dat die blauwe karaktertjes moeilijk op papier te zetten waren. Je moest er goed op oefenen, zei hij."

Van De smurfen komt er elk jaar één album op de markt. Dat lijkt me weinig. Van Suske en Wiske of Kiekeboe verschijnen er in Vlaanderen vier per jaar.
"Tja, ik ken het systeem in Vlaanderen. Weet je, we mogen dan wel een studio hebben; we schakelen niet verschillende mensen in voor én het decor en de lettering en de personages. Eén album wordt gemaakt door één artiest. Het is zijn kindje en daar heeft-ie zo'n acht maanden voor nodig. Misschien kunnen we de productie wel verhogen, maar ik weet niet zeker of er een publiek voor is."

Hoeveel exemplaren verkopen jullie van elk nieuw album?
"Zo'n 200.000 Franstalige. Dat is niet de grootste oplage, maar we zitten er wel mee in de top tien. Maar de strips maken slechts 5 à 10 procent van onze activiteiten uit. We werken vooral aan de animatiefilm en de merchandising."

Jullie werken opnieuw met Unicef samen, terwijl jullie eerste samenwerking enkele jaren geleden nog wereldwijd voor controverse zorgde.
"Prachtig was dat. We leverden een kortverhaal waarin het smurfendorp werd aangevallen. Bommen sloegen erop in, er ontstonden hoge vlammen en babysmurf stond op de voorgrond te huilen. Die campagne was oorspronkelijk enkel bedoeld voor België, maar enkele dagen later ging ze de wereld rond via het internet. De impact was enorm. CNN, NBC, Fox News, The Times... Iedereen had het erover. Eerst was men gechoqueerd, dan realiseerde men zich dat het geen slechte campagne was.
"Maar het blijft vreemd: er was meer ophef over dat een smurf gewond was geraakt dan men oog had voor een foto van een hongerig, gewond of zelfs dood kind in een Afrikaans land. Het was een soort onverwacht shockeffect en Unicef meldde ons dat de boodschap was overgekomen. We waren enorm verrast. Vandaar dat we nu opnieuw samenwerken."

Zo'n acht jaar geleden sprak ik op het vliegtuig van LA naar Brussel met iemand van IMPS. Hij was naar LA gevlogen om de eerste 3D-smurfenfilm te bespreken. Wat is er ondertussen gebeurd?
"(voorzichtig) Er is veel discussie geweest. Bon, hoe zal ik het zeggen? We hebben veel tijd verloren, voilà. Veel mensen willen een smurfenfilm, maar de VS willen een film op hun wijze. Ze willen alles in handen houden. Dat wilden wij dan weer niet. Maar daar zaten we vast. Nu gaat het goed, uitstekend zelfs, maar ik mag er niets over zeggen. We hebben een overeenkomst gesloten met een firma dat we zouden zwijgen. Het kan allemaal ook snel kantelen. Wat vandaag is, kan morgen niet meer zijn, begrijpt u? Maar het is geen geheim dat Paramount twee jaar geleden een optie op de film heeft genomen."

Hoopt u met de film op een nieuwe smurfen-mania, zoals in de jaren tachtig?
"Hm, in plaats van een grote hit zou ik liever zien dat we het op lange termijn goed blijven doen. We blijven een klein familiebedrijf, onze vader heeft ons de smurfen nagelaten. Het klinkt melig, maar we willen de integriteit van zijn creaties behouden. Goed, ook het financiële is belangrijk, want we moeten overleven. We hebben zo'n 120 mensen in dienst. Maar we willen echt de smurfen behouden zoals toen we ze gekregen hebben."
 

272 tv-afleveringen
Schtroumpf, Schlumpf, Smolf, Pitufo, Puffo, Smurf, Lan-Shin-Ling, Torpikek... Het succes van de smurfen heeft alle grenzen overschreden, via de strips, de merchandising, de in België door Belvision vervaardigde bioscoopfilm De fluit met de zes smurfen (1975) of de animatieseries van Hanna-Barbera. Die laatste serie, die in 1981 haar opwachting maakte bij NBC en zelfs met Emmy Awards ging lopen, was zo populair dat de Amerikaanse zender op zaterdagmorgen een kijkdichtheid had van 42 procent. Acht jaar later waren er 272 afleveringen gemaakt. Wie alle afleveringen na elkaar wil zien moet er zestien dagen voor uittrekken van acht tv-uren per dag.

Een feestelijk smurfjaar
Eén dag na 'Fijne Smurfdag', waarbij er in twintig Europese hoofdsteden honderden witte smurfen in het straatbeeld worden gezet, opent een Smurfen verjaardagstentoonstelling, die zowel kinderen als volwassenen moet aanspreken. Daarin wordt naar verluidt het echte verhaal van de smurfen verteld sinds hun eerste verschijning in 1958, toen ze in het Johan en Pierewiet-verhaal De fluit met de zes smurfen nog slechts figuranten waren. Tegelijkertijd verkoopt Unicef op die expo kleine witte smurfen voor wie geen exemplaar wist te bemachtigen. Een gigantische zeppelin met de beeltenis van een slapende smurf zal vanaf dat moment boven de betreffende hoofdstad vliegen. In 2008 zal uitgeverij Hachette een smurfencollectie in boekvorm uitgeven, brengt het weekblad Spirou (waarin de smurfen het eerst opdoken) een smurfenspecial, zullen bedrijven als Hasbro, Delacre en Ferrero speciale smurfenitems op de markt brengen, geeft de Belgisch Post smurfenzegels uit en verschijnen er honderd nieuwe jubileumfiguurtjes in latex. In het Brusselse Stripmuseum zal van mei tot november een grootse smurfenexpo plaatsvinden. Thierry Culliford gaf gisteren nog één opvallend primeurtje weg: na al die jaren zullen Johan en Pierewiet opnieuw opduiken in een smurfenalbum. Kus nu mijn Smurfen.

Meer info op www.fijnesmurfdag.com
 

Door Geert De Weyer
© 2008 Uitgeverij De Morgen n.v.

In mei 2008 toont het Antwerpse museum de '54 series van vier platen en eentje van drie' van de strip Kaas van Dick Matena.

Kaas, Dick Matena's integrale verstripping van de Elsschotklassieker, wordt in mei volgend jaar geëxposeerd in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA). Dat maakte Dorian van der Brempt bekend.
Van den Brempt is geen onbekende met het werk van Matena, dat hij al toonde in het Vlaams-Nederlandse huis deBuren in Brussel, waar hij directeur is. "De tentoonstelling in Antwerpen past bij de Elsschotvieringen", aldus Van der Brempt. En het is niet zomaar een greep uit de strip die het museum op het Antwerpse Zuid toont. "Nee, de hele strip, en wel in 54 series van vier platen en eentje van drie. Ik vind het zeer mooi dat dat eerbiedwaardige instituut een strip wil tonen - volgens mij is dat voor het eerst."
De kersverse voorzitter van Strip Turnhout wordt haast lyrisch als hij heeft over het werk van Matena: "Hij is nogal uniek in zijn soort. Hij is geen illustrator maar speelt echt met de verhalen, als een regisseur. Als ik hem bezig hoor, hoor ik wijlen Nicole Van Goethem terug (de Belgische animatiefilmster die een Oscar won voor Een Griekse tragedie, KJ): 'Kijk, ik ben de regisseur, en de acteurs zijn mijn personages. Ik geef die leven.' Animeren in de echte betekenis van het woord."
Net als bij zijn bewerkingen van Jan Wolkers (Kort Amerikaans) en Gerard Reve (De avonden) behoudt Matena ook nu weer de integrale tekst.

Door Kris Jacobs
© 2007 Uitgeverij De Morgen n.v.